Teknoloji

Sıkı dostluklar sağlıklı bir bağırsak mikrobiyomu oluşturabilir

Toplumsal bağlar, bizler ve öbür primatlar üzere toplumsal hayvanlarda sıhhat ve refah açısından elzemdir. ‘Bağırsak-beyin ekseni’ diye de isimlendirilen bağırsak mikrobiyomunun fizikî ve zihinsel sıhhatimiz kelam konusu olduğunda hayati bir rol üstlendiğine ve bakterilerin -mesela dokunma yoluyla- toplumsal yollarla bulaşabileceğine ait delillerde bir artış kelam konusu.

Peki, toplumsal bağlara sahip olmak, bağırsak mikrobiyomunun bileşimine ve çeşitliliğine nasıl tesir eder? Rhesus makakları (Macaca mulatta) hakkındaki ‘Mikrobiyolojide Sınırlar’ isimli yeni bir araştırmanın konusu da işte bu.

Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Kısmı ve Psikiyatri Bölümü’nde araştırma vazifelisi olan makale başyazarı Dr. Katerina Johnson, “Daha fazla sosyalleşen maymunların faydalı bağırsak bakterilerinden daha çok ve potansiyel olarak hastalığa yol açan bakterilerden daha az barındırdığını ortaya koyuyoruz” diyor.

MAYMUN ADASI

Bilim insanları, Porto Riko’nun doğu kıyısında yer alan Cayo Santiago adasındaki (6 ilâ 20 yaşları arasında 22 erkek ve 16 dişiden oluşan) tek bir toplumsal kümeye dahil Rhesus makakları üzerine odaklandılar. Makaklar başlangıçta sadece Kuzey Afrika ve Asya’da yaşıyordu. Öte yandan, 1938 yılında, 409 Rhesus makakından oluşan kurucu bir topluluk Hindistan’dan Cayo Santiago’ya taşındı. Günümüzde, 15,2 hektar büyüklüğündeki adada birkaç toplumsal kümeye ayrılan bini aşkın makak yaşıyor. Beslenmelerinin günlük olarak maymun yemiyle desteklenmesine rağmen, etrafta serbestçe dolaşıp beslenebiliyorlar. Araştırmacılar her sene bu maymunlar üzerinde davranışsal müşahedeler gerçekleştiriyorlar.

Porto Riko açıklarındaki ‘Maymun Adası’, Cayo Santiago. Görsel: Joyce Cohen.

Araştırma muharrirleri, 2012-2013 yılları ortasında bu toplumsal kümeden toplam 50 kirlenmemiş dışkı örneği topladı. Bilim insanları, toplumsal bağlılığın bir ölçüsü olarak, 2012 ve 2013 yıllarında her maymunun tımar etmek ya da edilmek için sarf ettiği vakti ve tımar ortaklarının sayısını kullandı.

SOSYAL BAKIM

Colorado Boulder Üniversitesi Bilişsel Bilimler Enstitüsü’nden araştırma ortak müellifi Dr. Karli Watson, “Makaklar fazlasıyla sosyal hayvanlar ve tımar, farklı ilişkiler kurmanın ve devam ettirmenin temel yolu; dolayısıyla, tımar, sosyal etkileşimlerin iyi bir göstergesi niteliğinde” diyor.

Johnson, Watson ve takımı, bağırsak mikrobiyal topluluğunun bileşimini ve çeşitliliğini ortaya çıkarmak gayesiyle dışkı örneklerinden alınan DNA dizi bilgilerini incelediler ve toplumsal münasebetlerle olan kontağa göz attılar. Bunun yanı sıra, kümenin hiyerarşisi içerisindeki cinsiyet, yaş, periyot ve sıralamayı da dikkate aldılar. Çoğunlukla toplumsal kopukluğun eşlik ettiği otizm gibisi semptomlar sergileyen ya da toplumsal bağlamda mahrum bırakılan insanlarda yahut kemirgenlerde az-çok daha fazla bulunduğu pek çok kere kanıtlanan mikroplar üzerine odaklandılar.

GİRİŞKEN MAYMUNLAR DAHA FAZLA GÜZEL MİKROBA SAHİP

Oxford Üniversitesi Psikiyatri Bölümü’nde profesör olan araştırma ortak muharriri Dr. Philip Burnet, “Sosyal etkileşime girme davranışı, yararlı immünolojik (bağışıklıkla ilişkili) işlevlere sahip belirli bağırsak mikroplarının bolluğu ile pozitif; mikrobiyotanın potansiyel olarak patojenik (hastalık yapıcı) unsurlarının bolluğu ile negatif yönde ilişkiliydi” diyor.

Örnek olarak, en toplumsal maymunlarda daha çok bulunan cinsler ortasında Faecalibacterium ve Prevotella mevcuttu. Buna karşılık, insanlarda boğaz ağrısı ve zatürree üzere hastalıklara yol açabilen Streptokok cinsi, daha az toplumsal bağlantıya sahip olan maymunlarda en fazla görülen ögeydi.

Johnson, “Özellikle dikkat çekici olan husus, bir bağırsak mikrobu olan Faecalibacterium’un bol miktarda görülmesi ile hayvanların sosyalleşme düzeyleri arasında sıkı bir pozitif bağlantı bulmamız. Faecalibacterium, güçlü antienflamatuar özellikleri nedeniyle iyi bilinir ve sağlıkla bağlantılıdır” diyor.

SEBEP-SONUÇ BAĞI Mİ?

Öte yandan, toplumsal bağlılık ile bağırsak mikrobiyom bileşimi ortasındaki bağa taraf veren şey ne olabilir? Sebep ile sonuç ortasında ayrım yapmak pek de kolay değil.

“Sosyal davranış ile mikrobiyal bolluk arasındaki ilişki, mesela tımar aracılığıyla mikropların sosyal yoldan aktarılmasının doğrudan bir sonucu olabilir. Daha az arkadaşa sahip olan maymunlar daha gergin olabileceği için, dolaylı bir etki de söz konusu olabilir ve bu durum bu mikropların miktarını etkiler. Mikrobiyomu etkileyen davranışlarla birlikte, mikrobiyomun beyni ve davranışı etkileyebileceği karşılıklı bir ilişkinin var olduğunu da biliyoruz” diyor.

Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Bölümü’nde profesör olan araştırma ortak muharriri Dr. Robin Dunbar, “Toplumumuz git gide artan bir biçimde çevrimiçi etkileşimleri gerçek hayattaki etkileşime tercih etmekteyken, bu mühim araştırma bulguları, primatlar olarak yalnızca sosyal bir dünyada değil, aynı zamanda mikrobiyal bir dünyada da evrim geçirdiğimizi vurguluyor” diyor.


Yazının yepyenisi phys.org sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
betturkey
escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
istanbul escort
istanbul escort